اقلیم گرم و خشک بهدلیل نوسانات شدید دمایی، رطوبت پایین و شدت تابش خورشید، یکی از چالشبرانگیزترین بسترها برای طراحی معماری و توسعه شهری پایدار محسوب میشود. با وجود پیشینه غنی معماری بومی در این اقلیم و نیز گسترش رویکردهای معاصر معماری پایدار، همچنان خلأ یک چارچوب تطبیقی و زمینهگرا که بتواند الگوهای کارآمد این دو رویکرد را در مقیاس شهری تلفیق کند، احساس میشود. هدف پژوهش حاضر، تحلیل تطبیقی الگوهای پایداری اقلیمی در معماری بومی و معاصر اقلیم گرم و خشک و استخراج اصولی قابل تعمیم برای طراحی پایدار در مقیاس شهری است.
این تحقیق با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانهای و تحلیل نمونههای منتخب معماری بومی و معاصر انجام شده است. نمونهها بر اساس معیارهای پایداری اقلیمی شامل نحوه سازماندهی فضایی، راهکارهای کنترل تابش و تهویه طبیعی، نوع مصالح و میزان سازگاری با شرایط اقلیمی مورد بررسی قرار گرفتهاند.
یافتههای پژوهش نشان میدهد که معماری بومی از طریق راهکارهای غیرفعال اقلیمی و معماری معاصر با بهرهگیری از فناوریهای کممصرف، ظرفیتهای مؤثری برای کاهش مصرف انرژی و ارتقای آسایش حرارتی دارند. ترکیب هدفمند این دو رویکرد میتواند منجر به شکلگیری الگوهایی کارآمد و بومیگرا برای توسعه پایدار شهری در اقلیم گرم و خشک شود. نتایج این پژوهش میتواند بهعنوان مبنایی برای تدوین چارچوبهای طراحی اقلیمی در پروژههای معماری و شهری مورد استفاده قرار گیرد.
